LEXIST

Anayasa Mahkemesi’nin, belirsiz alacak davasında dava şartı eksikliği nedeniyle reddedilmesinin Adil Yargılanma Hakkı’nı ihlal edildiğine dair kararı.

Print Friendly, PDF & Email

YARGILAMA SÜRECİ VE BAŞVURU KONUSU:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde başvurucular tarafından işçilik alacaklarının tahsili için açılan belirsiz alacak davasının kabulüne karar verilmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’ nce yapılan incelemede dava konusu alacakların belirli olduğundan davacıların belirsiz alacak davası açmalarında hukuki yararı olmadığına ve davaların dava şartı eksikliği nedeniyle usulden reddedilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Bozma üzerine ilk derece mahkemesince yapılan yargılamada Yargıtay’ın bozma kararına uyulmuştur.

Başvurucular tarafından, davanın tam eda davasına çevirme imkanı tanınmadan davalarının reddedilmiş olması ve yargılama sürecinde alacaklarının zamanaşımına uğramış olmasının Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği ileri sürülmüştür.

Bu kapsamda başvurunun konusu “işçilik alacağının ödenmemesinden dolayı açılan davanın dava şartı yokluğundan reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği” iddialarına ilişkindir.

İLGİLİ YASAL MEVZUAT

6100 Sayılı Kanun’un 119. Maddesinde: “dava dilekçesinde talep sonucunun eksik olması hâlinde hâkimin davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre vereceği” hükme bağlanmıştır.

6100 Sayılı Kanun’ un 115. maddesinin (2) numaralı fıkrasında: “dava şartı noksanlığının giderilmesinin mümkün olması durumunda bunun tamamlanması için kesin süre verileceği ve bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedileceği” belirtilmiştir.

6100 sayılı Kanun’un 31. Maddesinde: “hâkimin belirsiz veya çelişki gördüğü hususları açıklatma yetkisini haiz olduğu” ifade edilmiştir.

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Anayasa Mahkemesi’ nin söz konusu kararında daha önce vermiş olduğu İsmail Avcı kararına (İsmail Avcı, B. No: 2019/12190, 22/2/2022, § …)  atıf yapılarak; başvurucuların şartlar oluşmadan açtıkları belirsiz alacak davalarının dava şartı yokluğundan reddedilmesinin usul hukukunda başvurulabilecek son çare olmadığı değerlendirilmiş; “davaların hukuki yarar yokluğundan reddedilmesi suretiyle mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalede medeni hakla ilgili uyuşmazlığın karara bağlanması yönünden en etkili olan davanın açılmasını sağlamak amacına ulaşılması için daha hafif müdahale teşkil eden aracın seçilmesi yerine başvurucuların mahkemeye erişimini imkansız kılan ağır bir aracın tercih edilmesinin gereklilik şartına uygun olmadığı” sonucuna ulaşılmıştır. Netice olarak, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.

SONUÇ

Bilindiği üzere, 6100 Sayılı HMK ile birlikte, belirsiz alacak davası açma imkanı tanınmak suretiyle belirsiz alacaklar bakımından hak arama özgürlüğü genişletilmiş; belirsiz alacak davası, alacağın miktarını ya da tutarını dava açarken belirlemenin imkânsız olduğu hallerde, hak arama özgürlüğü ile bağdaşmayan bazı durumları ortadan kaldırmak amacıyla hukukumuza dâhil edilmiştir.

Diğer yandan HMK m. 107 hükmünde belirtilen koşulları taşımadığı halde belirsiz alacak davası şeklinde dava açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır. Hukuki yarar HMK madde 114 hükmüne göre dava şartı teşkil etmektedir.

Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi’ nin 2019/17969 sayılı ve 8 Haziran 2023 tarihli ve 6 Ekim 2023 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan güncel kararında, konu ile ilgili İsmail Avcı kararına (İsmail Avcı, B. No: 2019/12190, 22/2/2022, § …) atıf yapılarak, mahkemece dava dilekçesinin düzeltilmesi ve yöntemine uygun hâle getirilmesi için süre verilmesinin tercih edilebileceği, düzeltme imkanı verilmeksizin hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmesinin mahkemeye erişim hakkının ihlali olduğu kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararı için linke tıklayınız https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/10/20231006-7.pdf

Daha Fazla Bilgi İçin

Kurucu Ortak

En Yeni Haberler