LEXIST

Rekabet Kurumunun “E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Rapor” 15 Nisan 2022 Tarihinde Yayımlandı

Print Friendly, PDF & Email

Rekabet Kurumunun E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Rapor’u 15 Nisan 2022 Tarihinde Yayımlandı.

Rekabet Kurumunun (“Kurum”) 11.06.2020 tarihinde başlatmış olduğu E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi kapsamında hazırlanan Nihai Rapor tamamlanarak 15 Nisan 2022 tarihinde kamuoyu ile Kurum’un resmi internet sitesinde paylaşılmıştır.

Bilindiği üzere “E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Ön Rapor”u 07.05.2021 tarihinde yayımlanarak kamuoyunun görüşüne sunulmuştu. Ön Rapor’un yayımlanması akabinde sunulan kamuoyu görüşleri, pazarda yaşanan gelişmeler, Rekabet Kurumu bünyesinde süren mevzuat çalışması ve diğer kurumlarla yürütülen müzakereler dikkate alınarak Ön Rapor’da yer alan politika önerileri gözden geçirilerek nihai hale getirilmiştir.

Nihai Rapor’un ilk bölümünde, e-pazaryerlerinin de bir parçasını teşkil ettiği perakende e-ticaret faaliyetlerine ilişkin genel bir resim çizilerek öncelikle perakende e-ticaret kavramına değinilmiş, devamında ise perakende e-ticaretin gelişimi ve gelişimine etki eden faktörler incelenmiştir. Akabinde, COVID-19 salgınının perakende e-ticaret üzerindeki etkisi ile birlikte perakende e-ticaretin Türkiye’deki büyüklüğü ve gelişimine sektörel dağıtım ile yer verilmiştir. Bu kapsamda, perakende e-ticaretin ülkemizdeki yükselişinin, COVID-19 salgını koşullarından bağımsız bir şekilde, sürdüğü ve bu gelişimde e-pazaryerlerinin katkısının önemini koruduğu değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, e-pazaryerlerinin küresel gelişimi açıklanmış bu çerçevede e-pazaryerlerinin dünyada en bilinen iki örneği olan Amazon ile Alibaba’nın iş modelleri ile takip ettikleri büyüme ve gelişme stratejilerine yer verilmiştir. Nihai Rapor’un üçüncü bölümünde ise, e-pazaryerlerinin Türkiye’deki mevcut durumu ve görünümü üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümünde ise pazardaki söz konusu rekabet koşulları ve rekabet düzeyine etkisi nedeniyle, e-pazaryerlerinin temel iktisadi özellikleri üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda ağ dışsallıkları, çoklu erişim, ölçek ve kapsam ekonomileri, çok taraflılık ve veri temellilik gibi e-pazaryerlerinin pazar gücüne katkı sunan pazar yapısı ve işleyiş özellikleri ile bu pazar özellikleri ve işleyişin beslediği; yüksek giriş ve genişleme engelleri ve tek pazara evrilme eğilimi şeklinde vuku bulan pazar aksaklıkları tespit ve analiz edilmiştir. Tek pazara evrilme hususunda dijital platformlar bakımından pazardaki evrilme ve geri besleme döngüsünün, bir kez devreye girmesi akabinde, geri döndürülmesinin oldukça güç olduğu ifade edilmiş ve bu evrilmenin ilk işaretleri görüldüğünde rekabeti ve adil piyasa yapısını korumak bakımından proaktif davranılmasının önemi vurgulanmıştır. Bu bakımdan Rekabet Kurumunun ex-ante düzenlemeler platformları hangi eylemin ihlal olduğu konusunda açık, net ve kesin bir şekilde önceden uyarır düzenlemeler getireceği görülmektedir.

E-pazaryerlerinin işleyişine, gelişimine ve pazardaki mevcut rekabet yapısına ilişkin söz konusu değerlendirmelerin akabinde işbu raporun beşinci bölümde e-pazaryerlerinin davranışlarından kaynaklanan olası rekabet sorunları incelenmiştir. Bu kapsamda Nihai Rapor çerçevesinde üç temel başlık altında; platformlar arası rekabeti aksatabilecek sorunlar, platform içi rekabeti aksatabilecek sorunlar ve tüketicilere yönelik endişeler ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Platformlar arası rekabeti aksatabilecek sorunlar; (i) en çok kayrılan müşteri koşulu, (ii) münhasırlık ve (iii) tüketici ve satıcı tarafında çoklu erişimi sınırlandıran uygulamalar ana başlıkları altında; platform içi rekabeti aksatan sorunlar ise; (i) pazaryerinde faaliyet gösteren satıcılar arasında ayrımcılık, (ii) haksız ticari uygulamalar ve (iii) pazaryeri ve satıcıların topla – dağıt (hub and spoke) tipi kartellere eğilimi ana başlıkları altında incelenmiştir. Akabinde ise (i) fiyat temelli endişeler, (ii) tüketici bağımlılığı ve sadakat uygulamaları, (iii) veri temelli endişelerile (iv) inovasyonun azalması başlıkları altında tüketicilere yönelik endişelere yer verilerek olası riskler değerlendirilmiştir.

Nihai Rapor’un “Ön Rapor’da Yer Alan Politika Önerilerinin Gözden Geçirilmesi ve Nihai Politika Önerileri” başlıklı bölümünde ise aşağıda yer alan üç politika önerisinin hayata geçirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir:

Önemli Pazar Gücüne Sahip Teşebbüslere Yönelik Mevzuat Çalışması: Dijital pazarlara yönelik olarak Rekabet Kurumu tarafından devam eden mevzuat çalışması kapsamında; “Geçit Bekçisi Düzenlemesi” önerisi altında sayılan öneri niteliğindeki yükümlülüklere ek olarak, önemli pazar gücüne sahip teşebbüslerin, ticari kullanıcıların, ilgili temel platform hizmetlerini sunan rakip teşebbüsler ile çalışmalarını, aynı ürün veya hizmetler bakımından kendi veya farklı çevrim içi erişim kanalları üzerinden son kullanıcılara teklif vermelerini ve son kullanıcılarla sözleşme yapmalarını, bu kanallar aracılığıyla kendi mal veya hizmetlerinin reklamını yapmalarını kısıtlamasını veya zorlaştırmasını, rakip teşebbüsler ile çalışırken belirli bir mal veya hizmet için farklı fiyat veya koşullar sunmalarını engellemesini, eş deyişle önemli pazar gücüne sahip teşebbüsün en çok kayrılan müşteri şartı ve münhasırlık uygulamalarına başvurmasını önleyici yükümlülükler getirilmesi ayrıca ticari kullanıcılara, temel platform hizmetleri ve yan hizmetlerin kapsamı, kalitesi ve performansı ile ücretlendirme esasları hakkında yeterli bilgi sağlayarak platform şeffaflığının sağlanmasına yönelik yükümlülükler getirilmesi değerlendirilmiştir.
Platform Davranış Kodu Düzenlemesi: 4054 sayılı Kanun’un “hâkim durumda olma” eşiği dikkate alındığında ikili ilişkilerde referans teşkil etmek üzere ‘objektiflik’, ‘şeffaflık’, ‘açıklık’ ve ‘öngörülebilirlik’ kriterlerini barındıran Platform Davranış Kodu önerisinin hâkim durumda olmayan e-pazaryerlerini de içerecek şekilde daha geniş bir ölçekte uygulanmasının gerekebileceği ve bu nedenle ilgili Bakanlıklarca hayata geçirilmesinin uygun olduğu değerlendirilmiştir.
İkincil Mevzuatının Güçlendirilmesi: Rekabet Kurumu bünyesinde yürütülmekte olan mevzuat çalışması kapsamında önemli pazar gücüne sahip teşebbüslerin tespitine ve bu teşebbüslere getirilmesi beklenen yükümlülüklere açıklık kazandırmak ve ilgili mevzuatın uygulama koşullarını netleştirmek adına ek bir ikincil mevzuat çalışmasına ihtiyaç duyulabileceği değerlendirilmiş ve bu ikincil mevzuatın da, gerek önemli pazar gücüne sahip teşebbüslere yönelik mevzuat çalışması gerekse de rekabet hukuku ikincil mevzuatının güçlendirilmesi bakımından tamamlayıcı bir nitelik taşıyacağı ifade edilmiştir.
Kaynak: E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Rapor Tablo 49 sayfa 373

Bilindiği üzere 24 Mart 2022 tarihinde Avrupa Birliği tarafından, Dijital Pazarlar Yasası’nın (“DMA” – Digital Markets Act) nihai metnini açıklanmıştır. Dijital pazar için adil bir rekabet düzeyi oluşturmayı ve yeni girişimciler ile start-up’ların dijital pazarlara girme şansına sahip olmalarını sağlamayı amaçlamaktadır, bu kapsamda DMA ile tüketiciler için potansiyel olarak daha geniş bir ürün yelpazesine ve rekabetçi fiyatlara ulaşma ile sonuçlanması hedeflenmektedir. Rekabet Kurumu’nun Avrupa Birliği düzenlemelerini mehaz aldığı göz önünde bulundurulduğunda yakın zamanda dijital pazarlar açısından yeni rekabet hukuku düzenlemeleri ile karşılaşılacağı öngörülmektedir.

E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Raporu’na buradan ulaşabilirsiniz.

En Yeni Haberler