LEXIST

Yeni AB Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tüzüğü 1 Haziran 2022 Tarihinde Yürürlüğe Girdi

Print Friendly, PDF & Email

Yeni AB Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tüzüğü 1 Haziran 2022 Tarihinde Yürürlüğe Girdi
Bilindiği üzere AB Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tüzüğü’nün (“VBER” – Vertical Block Exemption Regulation) yürürlük süresi 31 Mayıs 2022 tarihinde sona erdi ve yeni VBER ve ilgili düzenlemeleri (yeni Dikey Kılavuz) 1 Haziran 2022 tarihinde yürürlüğe girdi. Avrupa Komisyonu (“Komisyon”) tarafından yapılan değişiklikler, incelemenin amaçlarını yansıtmaktadır. Özellikle, değişiklikler şunları amaçlamaktadır:

VBER kapsamında yanlış pozitifleri ortadan kaldırmak ve yanlış negatifleri azaltmak için yeni bir güvenli limanı ayarlamak; ve
Değişiklikler özellikle çevrimiçi satışların ve çevrimiçi platformlar gibi yeni pazar oyuncularının büyümesi yeniden şekillendirilen bir iş ortamında, işletmelerin dikey anlaşmalarının Avrupa Birliğinin İşleyişi Hakkında Antlaşma’nın (“TFEU” – Treaty on the Functioning of the European Union ) 101. Maddesine ile uygunluğunu konusunda kendi değerlendirmelerine yardımcı olabilecek daha basit, daha net ve güncel kurallar ve rehberlik sağlamak ve Avrupa Birliği genelinde dikey kuralların daha uyumlu bir şekilde uygulanmasını sağlamak.
Yeni VBER – eskisi gibi – TFEU’nun 101. maddesi kapsamına girebilecek ancak Komisyonun genel olarak sorunsuz gördüğü dikey anlaşmalar için güvenli bir liman sağlamaktadır. VBER kapsamında olmayan dikey anlaşmalara yine izin verilebilir, ancak TFEU’nun 101. maddesi uyarınca bireysel bir hukuki değerlendirme gerektirecektir. Yeni VBER kapsamında tespit edilen önemli noktalar aşağıda açıklanmaktadır:

İkili Dağıtım

İkili dağıtım, bir tedarikçinin mal veya hizmetlerini yalnızca bağımsız distribütörler aracılığıyla değil, aynı zamanda bağımsız distribütörleriyle doğrudan rekabet halindeki son müşterilere doğrudan sattığı durumları ifade eder.

İkili dağıtım, bir tedarikçinin nihai müşterilere hem doğrudan hem de bağımsız distribütörler aracılığıyla mal veya hizmet sattığı ve böylece bağımsız distribütörleriyle rekabet ettiği bir senaryoyu ifade etmektedir. Yeni VBER kapsamındaki ikili dağıtım muafiyeti, toptancıları ve ithalatçıları kapsayacak şekilde genişletilmiş ancak aynı zamanda, artan dijitalleşme ve çevrimiçi satışlar nedeniyle ortaya çıkan potansiyel yatay rekabet endişelerini hesaba katarak muafiyet kapsamı daraltılmıştır.

Bu bağlamda, yeni VBER aşağıdakiler için muafiyet tanımamaktadır:

Dikey anlaşmanın uygulanmasıyla doğrudan ilgili olmayan ya da sözleşme konusu mal veya hizmetlerin taraflarca üretimini veya dağıtımını iyileştirmek için gerekli olmayan ikili dağıtım senaryolarında bilgi alışverişi,
Yeni VBER, muaf tutulan bilgi değişimlerinin (bu liste ile sınırlı olmayan) bir listesini ve ayrıca teşebbüslerin potansiyel rekabet endişelerini en aza indirmek için alabilecekleri bir dizi önlemi içermektedir. Bu kapsamın dışında kalan bilgi değişimi, Yatay Kılavuz dikkate alınarak, TFEU’nun 101. maddesi kapsamında somut olay bazında değerlendirilmelidir. Yeni VBER kapsamındaki ikili dağıtım istisnasının kapsamı hakkında daha fazla açıklama VBER’in 4.4.3. sayılı bölümünde yer almaktadır ve bu bağlamda ikili dağıtım bağlamında grup muafiyeti kapsamında veya dışında kalması muhtemel bilgi alışverişi türlerine ilişkin örneklerin yanı sıra grup muafiyeti kapsamı dışında bilgi alışverişinde bulunmanın yasal sonuçlarına ilişkin açıklamalar bulunmaktadır.
Hibrit bir işleve sahip çevrimiçi aracılık hizmetleri (Online Intermediation Services – OIS) sağlayıcıları (ör. Amazon) ile dikey anlaşmalar,
Yeni VBER kapsamında, kullanıcılarıyla rekabet eden mal veya hizmet satan çevrimiçi aracılık hizmetleri sağlayıcıları ile yapılan dikey anlaşmaların, duruma göre TFEU madde 101 kapsamında değerlendirilmesi gerekecektir. Yatay Kılavuz, olası danışıklı etkilerin belirlenmesine yardımcı olurken, yeni VBER, herhangi bir dikey kısıtlamanın değerlendirilmesine ilişkin rehberlik sağlamaktadır. Özellikle, yeni VBER ve Komisyonun açıklayıcı notu, amaç bakımından ihlalin veya önemli bir pazar gücünün yokluğunda, Komisyonun hibrit platformların dikey anlaşmalarına karşı uygulamaya öncelik verme olasılığının düşük olduğunu ifade etmektedir.
Parite Koşulları (Parity Obligations)

Bazen En Çok Kayrılan Müşteri (“EKM”) olarak da adlandırılan parite yükümlülükleri, bir teşebbüsün karşı tarafa diğer satış/pazarlama kanallarında (örn. diğer platformlarda ve / veya teşebbüsün web sitesi gibi doğrudan satış kanallarında) sunulanlarla aynı veya daha iyi koşulları sunmasını (örneğin çevrimiçi otel rezervasyon siteleri tarafından kullanılan en çok kayrılan müşteri şartları bir fiyat parite koşulu olarak kabul edilmektedir) gerektiren yükümlülüklerdir. Eski VBER kapsamında, her tür parite şartı grup muafiyetine tabidir, ancak son yıllarda perakende parite hükümlerinin (ürünlerin son kullanıcılara sunulduğu koşullarla ilgili) kullanımı sık sık yaptırım eylemine konu olduğundan Komisyon açıklayıcı notunda bu hususa ilişkin ayrı bir değerlendirmenin yapıldığını belirtmiştir. Bu bağlamda yeni VBER çerçevesinde muafiyet kapsamında olmayan kısıtlamalar listesine platformlar arası perakende parite koşulları eklemiştir.

Bu yaptırım eylemi genellikle diğer platformlarda sunulan koşullarla ilgili olarak platformlar tarafından dayatılan perakende parite hükümlerine odaklandığından, bir çevrimiçi aracılık hizmetleri alıcısının, rakip çevrimiçi aracılık hizmetleri platformları aracılığıyla son kullanıcılara daha uygun koşullar sunmasını kısıtlayan maddeler, bu nedenle artık VBER kapsamında muafiyetten yararlanamamaktadır( bakınız yeni VBER madde 5(d)). Bu tür hükümlerin, yeni VBER kapsamında TFEU madde 101 kapsamında bireysel olarak değerlendirilmesi gerekecektir.

Diğer tüm parite koşulları, sağlayıcı ve alıcının pazar paylarının %30’u geçmemesi koşuluyla, yeni VBER’in muafiyeti kapsamında olmaya devam etmektedir. Bu, örneğin, bir çevrimiçi aracılık hizmetinin alıcısına doğrudan satış kanalına ilişkin olarak uygulanan perakende parite koşulu veya son kullanıcı olmayan teşebbüslere sunulan koşullara ilişkin parite koşulları ile üreticilerin, toptancıların veya perakendecilerin girdi olarak mal veya hizmet satın alma koşullarıyla ilgili en çok tercih edilen müşteri koşullarını içermektedir.

Aktif Satışlar

Aktif satış kısıtlamaları, alıcının bireysel müşterilere aktif olarak yaklaşma yeteneğinin sınırlamaları ile ilgilidir ve genellikle, bu tür kısıtlamaları içeren anlaşmaların grup muafiyetini önleyen katı kısıtlamalar oluştururlar. Komisyonun açıklayıcı notunda eski VBER ve eski Dikey Kılavuzların gözden geçirilmesi sonucu, aktif satış kısıtlamalarına ilişkin kuralların belirli yönlerinin belirsiz olduğunu ve bu düzenlemelerin tedarikçilerin dağıtım sistemlerini iş ihtiyaçlarına göre tasarlamalarında sınırlı kaldığı ifade edilmiştir.

Yeni VBER, aktif satış kısıtlamalarının kapsamını netleştirmektedir. Açıkça aktif satış ve pasif satış tanımlarını içermekte ve distribütörün ticaret alanında yaygın olarak kullanılanlardan farklı bir alan adı veya dil seçenekleriyle bir çevrimiçi mağaza hizmeti sunmasının başka bir bölgede aktif satış yapması anlamına geldiğinin edildiğini açıklamaktadır. Ayrıca, yeni VBER, tedarikçilerin münhasır bölge veya müşteri grubu başına beş adede kadar distribütör atamasına ve münhasır distribütörlerini aktif satış yasaklarını doğrudan müşterilerine iletmeye (pass-on) mecbur etmesine olanak tanımaktadır. Bunun yanı sıra, yeni VBER, tedarikçilerin aşağıdakileri yasaklamasına izin verildiğini açıklayarak, bir tedarikçinin münhasır ve seçici dağıtım sistemleri arasındaki etkileşim hakkında daha fazla netlik sağlamaktadır:

münhasır distribütör ve müşterileri tarafından tedarikçinin seçici dağıtım sistemi işlettiği bir bölgede bulunan yetkisiz distribütörlere aktif veya pasif satışlar; ve
seçici dağıtım sistemi üyeleri ve onların doğrudan müşterileri tarafından, tedarikçiye ayrılmış veya münhasıran en fazla beş münhasır distribütöre tahsis edilmiş bir bölge veya müşteri grubuna aktif satışlar. Yeni VBER, bu maksimumun sınır olarak kabul edilen beş münhasır distribütör üzerinde, münhasır dağıtımcıların birbirlerinin yatırımların üzerinde bedavacılık riskinin bulunduğunu ve böylece her bir dağıtımcının yatırım yapma teşvikini ve dolayısıyla münhasır dağıtımdan elde etmesi amaçlanan verimliliği ortadan kaldırdığını açıklamaktadır.
Çevrimiçi Satışlar

Komisyon açıklayıcı notu kapsamında eski VBER ve eski Dikey Kılavuzların gözden geçirilmesi sırasında toplanan kanıtların, çevrimiçi satışların, çevrimdışı satış kanallarına göre artık özel koruma gerektirmeyen, iyi işleyen bir satış kanalına dönüştüğünü gösterdiği ifade edilmektedir. Bu nedenle, Komisyon ikili fiyatlandırmayı veya tedarikçilerin çevrimiçi ve çevrimdışı satışlar için farklı kriterler dayatmasını katı kısıtlamalar olarak değerlendirmenin artık haklı olmadığını belirtmiştir.

Bu nedenle, yeni VBER, tedarikçilerin aynı distribütör tarafından çevrimiçi ve çevrimdışı satışlar için farklı toptan satış fiyatları belirleyebileceğini, çünkü bunun uygun bir yatırım seviyesini teşvik edebileceğini veya ödüllendirebileceğini açıkça ortaya koyduğunu ifade etmektedir. Toptan satış fiyatlarındaki farkın, çevrimiçi ve çevrimdışı satış kanalları arasındaki maliyet veya yatırım farklılıkları ile makul bir şekilde ilişkili olması gerekirken, tarafların bunu göstermek için karmaşık maliyet hesaplamaları yapmaları veya ayrıntılı maliyet bilgilerini paylaşmaları gerekli görülmemiştir. Başka bir deyişle tedarikçi, fiyat farkı makul bir şekilde gerekli yatırımlar ve kanal başına maliyet farklılıkları ile ilişkili olduğu sürece, aynı distribütör tarafından yapılan çevrimiçi ve çevrimdışı satışlar için farklı toptan satış fiyatları belirleyebilmektedir. İkili fiyatlandırmanın grup muafiyeti de belirli güvencelere tabidir. Ayrıca, yeni VBER’e ilişkin açıklayıcı not kapsamında seçici bir dağıtım sistemi bağlamında, tedarikçilerin çevrimiçi satışlarla ilgili olarak dayattıkları ölçütlerin, iki kanalın doğası gereği farklı olması nedeniyle artık fiziksel olarak var olan mağazalara uygulanan ölçütlere genel olarak eşdeğer olmasının gerekli olmadığı ifade edilmiştir.

Çevrimiçi satış veya çevrimiçi reklamcılık kısıtlamalarına ilişkin olarak ise Yeni VBER kapsamında, sağlayıcıların malları veya hizmetlerini satmak için alıcılarının/yeniden satıcıların interneti etkin bir şekilde kullanmalarını önlemek için alıcılara uygulanan çevrimiçi satış veya çevrimiçi reklamcılık kısıtlamaları, yeni VBER kapsamında muafiyetten yararlanmamaktadır. Sonuç olarak, toplam çevrimiçi satış miktarını önemli ölçüde azaltabilecek kısıtlamalar, yeni VBER kapsamında ağır bir kısıtlama (hardcore restriction) olarak kabul edilecektir. Benzer şekilde, fiyat karşılaştırma araçlarına ve arama motorlarına yasak getirilmesine izin verilmemektedir.

Açıklayıcı not kapsamında yeni VBER’in çevriçi kısıtlamaların değerlendirilmesinde, AB Adalet Divanı’nın, Pierre Fabre ve Coty’nin içtihatlarından ile uyumlu hale getirildiği ifade edilmektedir. Yeni VBER’in 4(e) Maddesi, içtihat hukuku ışığında, doğrudan veya dolaylı olarak, tek başına veya diğer faktörlerle birlikte, bir veya daha fazla çevrimiçi reklam kanalının tamamının kullanılmasını engelleme amacı taşıyan kısıtlamalar da dahil olmak üzere, sözleşmeli mal veya hizmetleri satmak için interneti etkin bir şekilde kullanmaktan alıcıları veya müşterilerini engelleme amacına sahip olduklarında, çevrimiçi satışlara ilişkin kısıtlamaların çok ağır bir ihlal olduğunu belirtmektedir. Yeni Dikey Kılavuzun 6.1.2. Bölümü ise, bu tür sıkı kısıtlamalar hakkında daha fazla rehberlik sağlamaktadır. Tüm çevrimiçi reklam kanallarının kullanımını dışlamayan çevrimiçi reklam kısıtlamaları, örneğin, bu tür kısıtlamalar çevrimiçi reklamcılık içeriğiyle bağlantılıysa veya belirli kalite standartları belirlediyse, grup muafiyetinden yararlanmaktadır.

Bu minvalde Komisyon, yalnızca alıcının/yeniden satıcının çevrimiçi satış yapma şeklini sınırladığında ve satışları belirli bir bölge veya müşteri grubuyla sınırlamadığında, çevrimiçi pazar yeri satışlarındaki kısıtlamaların ağır kısıtlamalar olmadığını ancak internetin online satışlarda etkin kullanımını engelleyen bir platform yasağı, ağır bir kısıtlama oluşturacağını açıkça belirmektedir.

Değişiklikler, Komisyon, Avrupa Parlamentosu ve AB Üye Devletlerinin 24 Mart 2022’de anlaşmaya vardıkları Dijital Piyasalar Yasası (“DMA”) ile tutarlıdır. Bunun nedeni, özellikle dma’nın odak noktasının, piyasa gücünden yararlanan ve dolayısıyla VBER tarafından sağlanan güvenli limandan yararlanmayan teşebbüsler olan dijital kapı bekçileri üzerinde olmasıdır.

Yeniden Satış Fiyatının Tespiti

Yeniden satış fiyatının tespiti (“RPM”- Resale Price Maintanance) ile ilgili olarak, yeni düzenlemeler, reklamı yapılan minimum fiyatların dayatılmasının dolaylı bir RPM biçimi olarak ele alınacağını özellikle açıklamaktadır. Bunun yanı sıra çevrimiçi aracılık hizmeti sağlayıcılarının yürüttükleri aracılık faaliyetleri için sabit veya minimum satış fiyatları koyması da RPM olarak nitelendirilmiştir. Ayrıca, bu düzenlemeler teslimat veya stoksuz nakliye sözleşmeleri (bir tedarikçi ve alıcının bir satışın fiyatını ve diğer ana şartlarını kabul ettiği, ancak teslimatı ve diğer lojistik düzenlemeleri yürütmek için bir üçüncü taraf ‘karşılayıcıyı’ kullandığı) için rehberlik sağlamaktadır.

Yeni VBER kapsamında istisnai durumlarda, RPM verimliliklerle gerekçelendirilebilmektedir. Eski Yönergelerde halihazırda yer alan örneklere ek olarak (örneğin ek müşteri hizmetinin sağlanması, ürün lansmanı, reklam kampanyalarının koordinasyonu gibi), bireysel distribütörlerin ürünün markasında zarara yol açabilecek teklifler için kullanmasını önlemek de RPM için bir gerekçe olabilmektedir. Ancak, bireysel muafiyet kriterlerinin karşılandığını kanıtlama yükümlülüğü sağlayıcıya/tedarikçiye aittir.

Rekabet Etmeme Yükümlülükleri

Rekabet etmeme yükümlülükleri, süreleri belirsiz olması veya beş yılı aşması halinde VBER kapsamında değildir. Bununla birlikte, yeni taslak VBER, distribütörün sözleşmeyi makul bir ihbar süresi ve makul bir maliyetle etkin bir şekilde yeniden müzakere edebilmesi veya feshedebilmesi koşuluyla, zımnen yenilenebilir rekabet etmeme yükümlülüklerini (yani beş yıldan fazla bir süre için) kapsamaktadır.

Sonuç
Avrupa Birliği kapsamında şirketlerin mevcut dağıtım sözleşmelerini yeni VBE’’e uyarlamak için 31 Mayıs 2023’e kadar süreleri mevcuttur. Yeni dağıtım sözleşmeleri, muafiyet kapsamına girmek için yeni VBER’in koşullarına uymak zorunda kalacaktır.

Bunun yanı sıra, Birleşik Krallık’ın Dikey Anlaşma Grup Muafiyeti Emri (“VABEO” – Vertical Agreement Block Exemption Order) de 1 Haziran 2022’de yürürlüğe girmiştir. Şirketler, bu bağlamda Birleşik Krallık ile ilgili dağıtım sözleşmelerinin artık bu ayrı kurallar kapsamında gözden geçirilmesi ve muhtemelen düzeltme gerektireceğini unutmamalıdır.

Türk rekabet hukukunun mehazının Avrupa Birliği düzenlemeleri olduğu ve özellikle çevrimiçi pazarlara Türk Rekabet Kurumunun da son zamanlarda dikkatle incelemeye aldığı dikkate alındığında yeni VBER düzenlemelerinin Türk hukukuna nasıl yansıyacağını bekleyerek göreceğiz.
Komisyon tarafından yeni VBER hakkında yayınlanan bilgilere ilişkin bağlantı linki aşağıda yer almaktadır:

https://ec.europa.eu/competition-policy/public-consultations/2018-vber_en

Daha Fazla Bilgi İçin

Ortak, Departman Lideri

En Yeni Haberler